SursiraiIt WûnderwurdboekTerug naar de Stalt

Woorden op volgorde van ontdekking

It Wûnder­wurdboek
fan Sursirai

Voor woorden die nog niet bestonden, maar achteraf onmisbaar blijken.

Niet van A tot Z. Een woord wordt hier pas opgenomen wanneer het zichzelf ergens in Sursirai heeft laten horen.

Eerste meting

Bel Torenvalk verklaart het woord bewoonbaar.

Hij mat existentieel covergetanisme met zijn rolvriend, kwam uit op elf lettergrepen en knikte.

“Lang genoeg om te bestaan. Kort genoeg om ooit per ongeluk uit te spreken.”

Tersake tekende bezwaar aan omdat wûnderwurdboek niet in het woordenboek stond. Daarmee was de naam officieel goedgekeurd.

Aangetroffen woorden

Eerste plank

Waarneming 001

existentieel covergetanisme

het; -isme

De overtuiging dat iets pas werkelijk bestaat nadat je er een cover voor hebt gemaakt.

Verwant aan
preventief voorwoordisme, eerst het voorwoord schrijven en daarna kijken of er toevallig nog een boek bij hoort.
Symptoom
“Geen idee waar het verhaal over gaat, maar de omslag is klaar.”
Grondlegger
Bram. Hij ontkent dit. Dat geldt binnen het covergetanisme als aanvullend bewijs.
Laatst waargenomen
Bij een brommer die al een cover had voordat iemand wist waarom een eend hem nodig had.
Bekijk de plaats van waarneming →

Waarneming 002

preventief voorwoordisme

het; -isme

Een verwante aandoening waarbij de toelichting eerder arriveert dan datgene wat zij moet toelichten.

Voorlopig opgenomen. Nader onderzoek zou het bestaan alleen maar bevestigen.

Waarneming 003

eytmywat

zelfstandig naamwoord

De geschiedenis van een woord voordat het besloot woord te worden.

Voorbeeld
“De eytmywat van kunstzaag is onbekend. Mogelijk is het woord zichzelf ooit tegengekomen.”
Herkomst
Onvindbaar. Precies goed.
Goedkeuring
Kwartsoog aarzelde niet. Dat deed het woord zelf al genoeg.

Waarneming 004

rolvriend

zelfstandig naamwoord

Iemand die elk probleem oplost met een rolmaat, ongeacht of er gemeten moet worden.

Ook
Persoon die beweert dat alles “binnen de tolerantie” valt, zelfs als de toren inmiddels ergens anders staat.
Voorbeeld
“Bel Torenvalk is een echte rolvriend; hij meet zelfs de schaduw na.”

Waarneming 005

plethamer

zelfstandig naamwoord

Gereedschap waarmee niets wordt vastgeslagen, maar alles overtuigend losser lijkt te zitten.

Overdrachtelijk
Een argument dat veel lawaai maakt zonder de werkelijkheid te raken.
Voorbeeld
“Na drie plethamers en een formulier bleek de muur nog steeds gelijk te hebben.”

Waarneming 006

kunstzaag

zelfstandig naamwoord

Zaag die uitsluitend denkbeeldige planken op maat maakt.

Ook
Iemand die een eenvoudig probleem zo creatief benadert dat niemand meer weet waar het hout gebleven is.
Voorbeeld
“Met een kunstzaag bouw je moeiteloos een boekenkast voor boeken die nog geschreven moeten worden.”

Waarneming 007

bottenboek

zelfstandig naamwoord

Een boek dat niet wordt gelezen maar geroken, verspreid over alle wandelingen die ooit zijn gemaakt.

Bewaarplaats
Iedere hond die er een bot uit onthield, draagt een bladzijde met zich mee.
Laatst waargenomen
Op de onderste plank. Daarna overal.
Bekijk de plaats van waarneming →

Waarneming 008

uitdrukkingsmechanisme

zelfstandig naamwoord

Het mechanisme waardoor een gedachte, gevoel of idee zich onverwacht naar buiten werkt.

In de praktijk
Treedt vooral op wanneer de eigenaar van het brein nadrukkelijk met iets anders bezig is.
Verschijningsvormen
Tijdens het douchen, wandelen, autorijden, vlak voor het inslapen en opvallend vaak op het toilet.
Wet
Hoe minder je probeert iets te bedenken, hoe groter de kans dat het zich aandient.
Sursirai
Gedachten worden niet gemaakt, maar komen aan. Het uitdrukkingsmechanisme bepaalt slechts wanneer zij besluiten zichtbaar te worden.
Plaats van ontdekking
Een regulier toiletbezoek. Door de ontdekker aangemerkt als wetenschappelijk voldoende overtuigend.

Waarneming 009

snelweg

zelfstandig naamwoord

Weg die uitsluitend verschijnt wanneer iets of iemand heel graag weg wil.

Gebruik
Zeldzaam. De meeste inwoners kiezen liever een omweg.
Aanlegvoorwaarde
Wordt in Sursirai alleen aangelegd als iemand of iets snel weg wil.
Veldwaarneming
“Waar is de snelweg?” vroeg Bram.
“Die is net weg,” zei Tersake. “Hij wilde snel weg.”

Waarneming 010

krommer

zelfstandig naamwoord

Iemand die de kortste weg neemt en tóch omloopt.

Rechtspraktijk
Een rechter spreekt recht. Een krommer spreekt in bochten.
Besluitvorming
Waar een rechter knopen doorhakt, legt een krommer er nog eentje bij.
Voorkomen
Rechters zijn in Sursirai zeldzaam. Iedereen loopt eerst een rondje om de Toren van Tersake. Vaak is het probleem daarna vergeten.
Bijwerking
Een grijns waarbij de ogen een beetje worden dichtgeknepen.

Waarneming 011

geborgeld

bijvoeglijk naamwoord; geborgelder, geborgeldst

Zo goed opgeborgen dat niemand meer weet waar, maar iedereen ervan overtuigd is dat het veilig ligt.

Bestuurlijk gebruik
“Het besluit is geborgeld.” Dat betekent dat het niet meer zoek kan raken zonder eerst officieel gevonden te worden.
Verschil
Geborgd geeft zekerheid. Geborgeld geeft vooral een mapje.
Laatst waargenomen
In een afgesloten kast waarvan de sleutel aantoonbaar aanwezig was, maar niet ter plaatse.

Waarneming 012

transversionisme

het; -isme

De overtuiging dat een vertaling geen kopie van een tekst is, maar een nieuwe versie die in een andere taal opnieuw leert lopen.

Beginsel
Wie alleen woorden overzet, laat de betekenis bij de grens staan.
Voorbeeld
Een grap die in het Duits andere schoenen aantrekt en in het Engels opeens links gaat rijden.
Tersake
Verlangt voor iedere betekenisverschuiving een formulier in drie talen. Geen daarvan is een vertaling van de andere twee.

Waarneming 013

hynterwege

bijwoord; soms zelfstandig gebruikt

De weg die pas achter je zichtbaar wordt wanneer je lang genoeg zonder route bent doorgelopen.

Niet te verwarren met
Onderweg, waarbij men nog doet alsof er een bestemming bestaat.
Gebruik
“Hoe ben je hier gekomen?”
“Hynterwege. Ik zag het pas toen ik omkeek.”
Eigenschap
Kan niet vooruit worden gewezen. Wie hem probeert te plannen, krijgt een gewone straat.
Lânkaart
Wordt uitsluitend achteraf ingetekend, bij voorkeur met potlood.

Waarneming 014

De revolte van Tersake

gebeurtenis; enkelvoud, voelt als meervoud

De revolte van Tersake begon niet met een kreet. Ze begon met een formulier dat niet werd ingevuld.

Aanleiding
Tersake was in Sursirai de man van het bezwaar. Hij hield tegen door toe te laten, tot hij het zat was om zelf de omweg te zijn. “Ik ben geen omweg,” zei hij tegen Bel Torenvalk. Bel pakte zijn rolvriend. “Binnen de tolerantie. Maar wel scheef.”
Verloop
Tersake legde zijn stempel op zijn kop, zodat de inkt er vanzelf uitliep. Voortaan vroeg hij nog maar één ding: “Wil je dat het recht is, of wil je dat het klopt?” Wie recht antwoordde, kreeg een stempel. Wie klopt antwoordde, kreeg een stoel en een glas water.
Route
Bram kwam langs met een snelweg die snel weg wilde. Tersake wees achterom. “Hynterwege. Je ziet het pas als je omkijkt.” Kwartsoog aarzelde instemmend.
Resultaat
Er kwam geen barricade. Er kwam een kromming. De Toren van Tersake staat sindsdien een halve graad schever. Wie eromheen loopt, vergeet zijn probleem niet meer. Hij neemt het mee, maar anders vast.
Bestuursvorm
Een rechter spreekt recht. Een krommer spreekt in bochten. Tersake doet nu allebei: hij spreekt recht met een bocht erin. De inwoners noemen dat geborgeld.
Bijwerking
Een grijns waarbij de ogen een beetje worden dichtgeknepen.

“Niet goedgekeurd. Daarom geldig.”

Waarneming 015

grekonomie

zelfstandig naamwoord

De economische toestand waarin de g van geen geld al vooraan staat.

Kenmerk
Excel is nog optimistisch, maar de portemonnee staat al in de pauzestand.
Fase
Het moment waarop er niets meer te rekken valt.
Economische cyclus
Eerst preken, dan rekken, vervolgens trek krijgen en uiteindelijk grek.

Waarneming 016

rekonomie

zelfstandig naamwoord

De kunst om een budget langer te maken zonder er geld aan toe te voegen.

Werkwijze
Men rekt niet het geld, alleen de tijd tot de volgende aankoop.

Waarneming 017

prekonomie

zelfstandig naamwoord

De economische voorbereiding waarin eerst uitvoerig wordt overlegd voordat iemand iets durft te kopen.

Opbrengst
Bespaart soms geld, maar meestal alleen besluitvaardigheid.

Waarneming 018

trekonomie

zelfstandig naamwoord

De economische wet dat boodschappen duurder lijken te worden zodra je honger krijgt.

Veldwaarneming
Met een lege maag is ieder winkelmandje inflatiegevoelig.

Waarneming 019

ongehoordloofd

bijvoeglijk naamwoord; officiële status

Niet toegestaan, maar wel al door het systeem verwerkt.

Track & Trace
Zendingstatus: ONGEHOORDLOOFD
Uw pakket bevindt zich op een locatie waarover wij om operationele redenen geen uitspraken kunnen doen.
Verwachte bezorging
Abraham weet het.